... زن در داستان هاي فرخنده آقايي در مجموعه «گربه هاي گچي» شخصيت اصلي به شمار مي رود و داستان را پيش مي برد، اما نوك تيز پيكان اين بار برخلاف آثار ديگر نويسندگان زن، مردي را نشانه نگرفته است. ساده انگارانه است اگر بخواهيم مسئله اصلي داستان هاي مجموعه گربه هاي گچي را ظلم روا شده به زنان از سوي مردان بدانيم. مظلوم واقع شدن زنان در گربه هاي گچي، بيش از آن كه ناشي از ستم مردان باشد، به دليل ضعف و ناتواني و گاه جهلي است كه نويسنده زنان را متهم به داشتن شان مي كند. اين نگاه انتقادي فرخنده آقايي به زنان، در داستان «بخت ، بخت اول» كاملاً به چشم مي آيد و در داستان درخشان «آناناس» هم نويسنده سعي دارد با پرهيز از هرگونه قضاوت و يا تقسيم شخصيت ها به عناصر خير و شر، تنها به توصيف يك واقعيت گزنده اجتماعي بپردازد. به نظرم جسارتي هم اگر در داستان هاي اين مجموعه باشد، به دليل انتخاب همين ديدگاه از سوي يك نويسنده زن در مواجهه با مشكلات همجنسانش است و نه در انتخاب مضامين داستان ها.
فرخنده آقايي ۴۸ ساله است و فوق ليسانس علوم اجتماعي دارد. «تپه هاي سبز» اولين مجموعه داستان آقايي بوده است كه در سال ۱۳۶۶ منتشر گرديده است و بعد از آن هم مجموعه داستان هاي «راز كوچك» و«يك زن، يك عشق» به همراه رمان «جنسيت گمشده» به بازار كتاب راه پيدا كرده اند. از آقايي در جشن ۲۰ سال ادبيات داستاني پس از انقلاب نيز تقدير شده است. گربه هاي گچي اما شايد به اين دليل در معرض ديدگاه هاي متفاوت و گاه متناقض قرار گرفته است كه نويسنده اش به جز دو داستان، چندان در مسير عادت هاي معمول داستان نويسي قدم نگذاشته است. بي توجهي نويسنده به نقش جزييات در داستان گاه آنچنان تعمدي است كه خواننده را شگفت زده مي كند. اين معضل اگرچه در تمامي داستان هاي اين مجموعه به چشم مي آيد (شايد بتوانيم داستان«لاك پشت من» را استثنا بدانيم) اما نويسنده در عين حال در برخي از داستان هاي اين مجموعه توانسته است با پرداخت مناسب و پرهيز از بروز آشفتگي در داستان، انديشه اصلي داستان را به خواننده منتقل سازد و از همين رو است كه در داستاني مثل آناناس عدم توجه نويسنده به جزييات چندان براي خواننده محسوس نيست. به نظر مي رسد كه آقايي تلاش داشته است تا با بهره گيري از ايجاز چه در نقل واقعه و چه در تركيب رويدادهاي داستان ساختاري متفاوت و امروزي در داستان هايش ايجاد كند اما از بد حادثه از آن سوي بام به زمين افتاده است. ناتواني مردان در برقراري ارتباط با داستان گربه هاي گچي كه منجر به انتقاد مي شود، شايد نه به دليل ضعف داستان كه از آن رو است كه برخي داستان ها اساساً با مفهوم وحدت تاثير ( unity of effect ) بيگانه اند و به دليل ساخت و يا نوع روايتشان قادر نيستند تاثير واحدي بر خوانندگان داستان بگذارند. فضاي حاكم بر داستان گربه هاي گچي فضايي ناشناخته براي مردان است كه عدم وجود حادثه اي در داستان نيز به همراه سردرگمي شخصيت هاي داستاني در بطن روايت در كامل كردن اين احساس نارضايتي در مخاطب موثرند.
آقايي ظاهراً نسبت به خلق شخصيت هاي ماندگار و به دنبال آن داستان هاي ماندگار در ذهن خواننده بي علاقه است. آنچه داستان هاي او را در اين مجموعه برجسته مي سازد، تنها و تنها تبحر او در خلق فضاهايي وهم آلود و تلاش براي درون كاوي برخي از شخصيت هاي اصلي داستان هايش است. دغدغه اي كه انگار قرار است خودش را در داستان خوب «لاك پشت من» به من و شما نشان دهد. داستاني موجز و روان كه علي رغم آن كه روي مرز خاطره نويسي حركت مي كند، اما برخلاف داستان «پرديس» خواننده را در پايان به سلامت به مقصد مي رساند. آقايي با دو داستان آناناس و لاك پشت من پيشنهادهاي تازه اي را به جريان داستان نويسي امروز ادبيات ارايه مي كند اما در مجموعه گربه هاي گچي داستان هايي هم هستند كه چيزي به كارنامه نسبتاً درخشان آقايي در داستان نويسي اضافه نمي كنند.... ادامه مطلب