- با مداد جادو چی می کشید؟
- خط خطی می کنم.
- پس با چی نقاشی می کنيد؟
- با کلمات همين کارها را می کنم.

بعضي‌ها نويسنده‌ي‌ خوبي‌ هستند‌، اما آدم خوبي‌ نيستند. بعضي‌ها آدم‌ خيلي‌ خوبي‌ هستند اما داستانهايشان‌ چنگي‌ به‌ دل‌ نمي‌زند. فرخنده‌ آقايي‌ اما هم‌ نويسنده‌ي‌ خوبي‌ است‌ و هم‌ اكثر كساني‌ كه‌ با او در ارتباط‌ هستند تاكيد مي‌كنند كه‌ آقايي‌، آدم‌ خيلي‌ خوبي‌ هم‌ هست. اين‌ نويسنده‌ي‌ ۵۰ ساله‌ كه‌ تا به‌ حال‌ شش‌ كتاب‌ از او منتشر شده‌ هميشه‌ از حرف‌ و حديث‌هاي‌ رايج‌ در محافل‌ دور بوده‌ است.
امسال‌ دومين‌ رمان‌ فرخنده‌ آقايي‌ با نام‌ “از شيطان‌ آموخت‌ و سوزاند” برنده‌ي‌ جايزه‌ي‌ منتقدين‌ مطبوعات‌ شد. او در سال‌ ۷۲ نيز با مجموعه‌ داستان‌ “راز كوچك” برنده‌ي‌ قلم‌ زرين‌ جايزه‌ي‌ گردون‌ شد.آقايي‌ در رمان‌ “از شيطان‌ آموخت‌ و سوزاند” زندگي‌ يك‌ زن‌ بي‌خانمان‌ به‌ نام‌ “ولگا” را روايت‌ مي‌كند. با اين‌ نويسنده‌ درباره‌ي‌ رمانش‌ گفت‌‌وگو كرده‌ايم.

- من دوست ندارم چيزي بيرون از داستان به آن القا بکنم و اين را هم نمي گويم که رمان قابليت نگاه استعاري ندارد. مي گويم که اين کار به جهت وجه استعاري نوشته نشده است اما معتقدم که بسياري از زناني که در حال حاضر در جامعه ما زندگي مي کنند شيوه زندگي شان شباهت بسياري به يک قديس دارد. پاکيزگي زندگي شان قديس وار است و رنجي که مي برند. معتقدم رنج چيزي است که مي تواند شخص را به طرف تقدسي ناخواسته پيش ببرد. براي قديس شدن بايد از رفاه صرف نظر بکنيد ولي وقتي که ناخواسته در يک فضاي رنج آور قرار داريد عملاً نوعي تقدس به همراه دارد و ما در جامعه يي زندگي مي کنيم که مي توانيم انسان هايي را ببينيم که نمونه واقعي تقدس هستند.

تادانه - کاش می‌توانستم از زوایای گوناگون زندگی این زن – مادر - نویسنده - دوست، بگویم. کاش می‌توانستم بنویسم که او سالم ترین سالم ترین‌هاست در هنگامه‌ای که انسان به سالم بودن خودش هم شک می‌کند. کاش ...

نقل از مجله زنان - فرخنده آقايی:مهم‌ترين مشکل زنان نويسنده در فضاي اجتماعي شکل مي‌گيرد، يعني در بازبيني مطالب آنها دربارة افراد، خودشان در معرض قضاوت اجتماعي قرار مي‌گيرند. مثلا ً همه فکر مي‌کنند چون شما راجع به چنين زني نوشته‌ايد، پس حتماً خودتان هم اين‌طوري هستيد. بنابراين سعي مي‌کنيد چندان به مرز اين موضوعات نزديک نشويد، مرز سنت‌ها و محدوديت‌هايي که زن ايراني در آنها غوطه‌ور است. من بايد مدام فکر کنم چه چيزي قابل نوشتن است و چه چيزي را نبايد نوشت. اين فکرها خسته‌ام مي‌کند. انرژي‌ام را مي‌گيرد.

امیر آرمین (رادیو فردا): فرخنده آقائی که از او به عنوان رمان نویس نسل سوم ایران یاد می شود، رمان «از شیطان آموخت و سوزاند» را در سال گذشته منتشر کرد. رمان که به باور شماری از منتقدان از بهترین اثرها در این قلمرو در سال گذشته بوده است، ماجرای زن ارمنی آواره ای است به نام ولگا که به خاطر زناشوئی با یک مسلمان از جامعه ارمنی طرد می شود و وقتی ازدواج هم بی سرانجام می ماند بی پناه و" بی مکان" می شود. رمان شرح یادداشتهای روزانه ولگا با زبانی ساده و یادآوری مکرر مشکلات روزمره این موجود بی مکان است. فرخنده آقائی در باره نام کتاب به رادیو فردا می گوید:

فرخنده آقايى از جمله نويسندگان شاخص و مطرحى است كه در دو دهه پس از انقلاب آثارشان را منتشر كردند و مدعى آن شدند كه نسل جديدى در داستان نويسى ايران هستند. «تپه هاى سبز» (۱۳۶۶)، «راز كوچك» (۱۳۷۲)، «يك زن يك عشق» (۱۳۷۶)، رمان هاى «جنسيت گمشده» (۱۳۷۹) و «از شيطان آموخت و سوزاند» تا به امروز كارنامه فرخنده آقايى را شكل مى دهند. آقايى با آن كه يكى از نويسندگان شاخص و مطرح دو دهه اخير است، در انتشار كتاب هايش بيشتر از ناشران سهيم بوده است. اغلب كتاب هاى او با سرمايه شخصى خودش به چاپ رسيده است. با آن كه چيزى در حدود دو دهه است كه به طور جدى داستان مى نويسد و آثارش نيز مورد توجه منتقدان و مخاطبان است، تازه ترين كتاب او رمان «از شيطان آموخت و سوزاند» نيز ناشرمولف است. با فرخنده آقايى درباره كتاب جديدش به گفت وگو نشسته ايم كه مى خوانيد

البته مى شد كه اين ماجرا براى يك مرد اتفاق بيفتد. مشكلاتى كه مردان خيابان خواب دارند هم مى تواند جالب باشد. مى دانيد كه در حال حاضر مردان خيابان خواب تحصيلكرده زيادى داريم. در اخبار آمده بود كه يكى از مشكلات تابستان سال جارى در آمريكا مربوط به تحصيلكرده هاى خيابان خوابى بود كه در كتابخانه ها مى خوابند و از فضاى آن براى خواب شبانه استفاده مى كنند. به همين علت هم ورود پتو به كتابخانه ها را ممنوع كردند. اينجا است كه مى خواهم بگويم موضوعى كه مطرح شده، موضوعى عمومى است و براى يك مرد هم در هر جاى دنيا مى تواند اتفاق بيفتد.

سعى ام بر اين بوده كه در اين رمان نيز به كشف و شهود برسم. غرض من از نوشتن، دست يافتن به نوعى لذت است كه مايلم در حين خواندن داستان به خواننده منتقل شود. در عين حال كه روايتى را مى گويم، تلاش مى كنم داستان در لايه هاى زيرينش منتهى به نوعى كشف و شهود شود. فكر مى كنم در اين لحظه است كه داستان كامل مى شود. «از شيطان آموخت و سوزاند» همان طور كه اشاره كرديد، ادامه داستانى به نام «ولگا» است. وقتى شروع كردم آن را در شكل داستانى بلند بنويسم، اتفاقى كه افتاد اين بود كه فرم تغيير كرد. در آنجا، داستان از زبان دوست ولگا روايت مى شود كه شرح حال او را مى دهد. اول شخص بودن راوى، دستم را باز مى كرد كه به شخصيت داستانم نزديك شوم. در عين حال قيدهاى خودش را داشت و از بيرون نمى شد آن را ديد. شكل دفترچه يادداشت را به اين جهت انتخاب كردم كه در واقع نوع اغراق شده كارهاى قبلى ام بود، ساده ساده با جزئيات جلو رفتن. انتخاب فرم و تكنيك دفترچه روزانه، دستم را باز مى گذاشت كه مرحله به مرحله جلو ببرم. نوعى تجربه برايم بود كه يك موضوع و حادثه را با توجه به وقايع مختلف جلو ببرم و بين شخصيت ها و مكان ها هماهنگى ايجاد كنم.

شرق: اين روزها رمان «از شيطان آموخت و سوزاند» جديد ترين اثر داستانى فرخنده آقايى در دست علاقه مندان آثار اوست. البته ما اين شانس را داشتيم، كمى زودتر از ديگران رمان را بخوانيم... اين نويسنده روز گذشته مهمان روزنامه شرق بود. با او گفت وگويى انجام داده ايم كه در روزهاى آينده در صفحه ادبيات شرق مى خوانيد.

همشهری: سرمايه شخصي؟ باز هم سرمايه شخصي؟... فرخنده آقايي، رمان جديدش را با عنوان از شيطان آموخت و سوزاند با هزينه شخصي منتشر كرده است... حالا كه يك نويسنده پيدا شده است كه هم خوب مي نويسد و هم اهل ادا و اطوارهاي روشنفكرانه نيست و اعتراض هم نمي كند، بايد هر بلايي سرخودش و كتابش بياوريم؟

خبرگزاری ايسنا: او درباره‌ي اين كه بعد از چاپ شش كتاب در زمينه ادبيات داستاني، كتاب جديدش را با سرمايه شخصي چاپ كرده است، گفت: شرمنده نيستم كه كتاب را با هزينه خودم چاپ كردم؛ چون بهاي آن‌چه را كه مي‌خواهي انجام دهي، بايد بپردازي.

قابيل: اين رمان درباره زن جوانی است كه پس از جدا شدن از شوهر ش، مدت ها در كتابخانه های شبانه روزی زندگي مي كند و پس از اخراج از فرهنگسرا زندگي دشواري را شروع مي کند.
از شيطان آموخت و سوزاند به شكل خاطرات دفترچه يادداشت روزانه و روايت اول شخص نوشته شده است.

همه نوع داستان را ما در اين مجموعه مي بينيم، داستان هاي احساساتي، رمانتيک و عاشقانه، داستان هاي فرماليست، داستان هايي که در نثر گوياي تجربه آزمايي هستند، داستان هاي بومي که تجربه نويسنده در به کار بردن لهجه را نشان مي دهند، داستان هاي مذهبي، جنگي و اجتماعي.

فرخنده آقايي در گفت و گو با خبرنگار بخش ادب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) گفت: روشنفكر به لحاظ صفت و نفس اعتراض ـ بايد ـ جلوتر از مردم باشد، در حاليكه ما بعد از انقلاب اين فرصت را از دست داديم و روشنفكر از توده‌ي مردم جدا شد. اين طور هم نيست كه روشنفكران و هنرمندان ما همگی برج عاج نشين باشند، بلكه حتا بسياري از هنرمنداني كه وضعيت اقتصادي مناسبي هم ندارند و گاهي از اقشار فقير جامعه‌اند، باز حاضر نيستند به واقعيتها و آرمانهاي والاي بشري بپردازند و همچنان درباره‌ي ذهنيتي مي‌نويسند كه گاه براي خودشان هم قابل فهم نيست.

مدیر کل اداره کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از صدور مجوز چاپ کتاب «از شیطان آموخت و سوزاند» نوشته فرخنده آقایی خبر داد. به گفته مرادی نیا، اصلاحات تازه فرخنده آقایی در این کتاب مورد قبول قرار گرفته و چاپ آن بدون مانع است.

سايت كتاب : در پي انتشار خبر ممنوعيت چاپ کتاب تازه فرخنده آقایی، وزارت ارشاد بر آن شد که بررسی دوباره این کتاب را از سر گیرد. اين كتاب براي چهارمين بار به شوراي بررسي كتاب در اداره كل كتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سپرده شد تا در صورت امکان مشکلات آن رفع شود.

سايت كتاب: تازه‌ترين داستان فرخنده آقايي، از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مجوز نشر نگرفت. به گفته اين نويسنده، كتاب «از شيطان آموخت و سوزاند» كه موضوعي اجتماعي را دنبال مي‌كند پس از دوبار اصلاح و بازبيني ممنوع الچاپ اعلام شده است

فرخنده آقايي، يکي از افرادي است که با ديدي منتقدانه به اين جوايز نگاه مي کند. اين نويسنده درباره روندي که اين جوايز در حال حاضر طي مي کنند، مي گويد: به نظر من بحران جوايز ادبي شروع شده است.

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس فرهنگ و ادب - ادبيات
فرخنده آقايي مي‌گويد: دكانهاي دو نبش جوايز ادبي كه روزي روزگاري قرار بود كارگشا و عصاي دست ادبيات داستاني بشود، حال تبديل به چماقي شده كه بر سر نويسنده و كتاب او فرو مي‌آيد.
اين داستان نويس با تاكيد بر اينكه مظلوم تراز نويسنده ايراني نمي‌توان يافت به خبرنگار ايسنا گفت: در خصوص جوايز ادبي بارها مطالبي از طريق داستان نويساني كه سالها وقت و عمر و انرژي خود را در اين كار گذاشته‌اند عنوان شده است، ولي متاسفانه اين مطالب در نشريات انعكاسي نداشته، زيرا ما با سانسور مطالب در بخش‌هاي ادبي روزنامه‌ها و مجلات ادبي مواجه هستيم.
وي افزود: مسئولين صفحات ادبي نيز ....

فرخنده آقايي: اين روزها آقايان هم زنانه مي‌نويسند...

متولد ۱۳۳۵ تهران، فوق ليسانس علوم اجتماعى و در حال حاضر كارمند بانك مركزى ايران است. اولين مجموعه داستان آقايى به نام «تپه هاى سبز» در سال ۱۳۶۶ با حال و هوايى وهمناك و سوررئاليستى منتشر شد

وقتي كه از زنِ نويسنده صحبت مي كنيم، وقتي كه مي خواهيم در ادبيات دهه ۶۰ يك زن را به ادبياتِ داستاني متصل كنيم و يا وقتي كه به سراغ بهترين هاي دهه ۶۰ مي رويم، بي شك نام فرخنده آقايي غيرقابل اغماض است